Je zou mij moeten ontmoeten: blog van onderzoeker Wilma Aaldering

Een blog van onderzoeker Wilma Aaldering naar aanleiding van de ervaringen van Tessa in de gesloten jeugdhulp.

“Zij luisterde heel goed, we praatten heel goed, ik had een soort van moedergevoel bij haar. Ik word heel emotioneel van haar nu nog… zij was echt heel belangrijk voor mij.” Dat waren de emotionele woorden van een van de meiden die ik gesproken heb in het kader van mijn onderzoek naar meisjes in gesloten jeugdzorg. Net als Tessa vertelt in haar verhaal hechtten de meeste meisjes die ik sprak veel aan menselijke betrokkenheid. Zij vonden het vooral belangrijk om begrepen te worden door een hulpverlener waar een klik mee is.

Ook herkenbaar in het verhaal van Tessa is het gebrek aan aansluiting bij terugkomst in het reguliere leven. Je leeftijdsgenoten zijn verder gegaan met hun leven en ontwikkeling. De meiden die ik tijdens mijn onderzoek heb gesproken waren vaak niet meer welkom op hun oude school en hadden een enorme (leer)achterstand. Het voelt voor hen alsof ze met één nul achterstaan. Een van de meiden zei: “Ik heb wel gemerkt dat ik extra mijn best moet doen… meer dan een normaal iemand, die daar niet heeft gezeten.” Vanuit de instelling, waar je autonomie behoorlijk ingeperkt is, wordt je teruggezet in het leven van alledag met weinig of geen nazorg. Het systematisch denken is nog te weinig doorgevoerd, er wordt voor hun gevoel vooral aan hen ‘gesleuteld’. Zeven van de tien geïnterviewde meiden hebben daardoor een terugval gehad.

De schaamte en onzekerheid waar Tessa het over heeft worden vaker gevoeld. Omdat je liever niet vertelt dat je in een gesloten instelling hebt gezeten is het moeilijk om anderen echt dichtbij te laten komen, terwijl het juist zo’n grote impact op je heeft gehad, zo bepalend is voor wie je bent geworden. Een van de meiden in mijn onderzoek vertelde huilend: “Ik heb ook bijna geen vriendinnen meer… Er zijn wel mensen met wie ik omga, maar dat is meer van hé hoi hoe gaat het. Geen echte vriendinnen aan wie ik dit zou durven vertellen.”

In mijn onderzoek spreken jongvolwassen meisjes over helpende en belemmerende ervaringen, opgedaan tijdens plaatsing in de gesloten jeugdzorg tussen 2011 en 2015. Hoewel er sindsdien hard gewerkt wordt aan verbeteringen en alternatieven weten we dat veranderingen in de jeugdzorg langzaam gaan. In 2017 was er nog sprake van een toename van 12% in gesloten jeugdzorgplaatsingen. Een groot gedeelte van die plaatsingen zijn crisisplaatsingen, die de rust en stabiliteit in de groepen niet ten goede komen. De balans opmakend vind ik dat we als RvdK nog zorgvuldiger moeten afwegen of plaatsing in gesloten jeugdzorg echt de beste optie is. We moeten ons uiterste best doen om met deze meisjes in gesprek te gaan. Zoals één van de meiden zegt: “Je zou mij  moeten ontmoeten”.

Het onderzoek

Raadsonderzoeker Wilma Aaldering heeft in 2017 kwalitatief onderzoek gedaan naar de betekenis van ervaringen van jongvolwassen meisjes uit Jeugdzorg Plus. De resultaten van dit onderzoek van Wilma Aaldering zijn hier te vinden.