Risicofactoren en beschermende factoren bij kindermishandeling

De aanwezigheid van risicofactoren hoeft niet te betekenen dat er daadwerkelijk kindermishandeling zal optreden. Het ontstaan van kindermishandeling heeft vaak te maken met een opeenstapeling van risicofactoren.

Signalen van en risicofactoren voor kindermishandeling

Risicofactoren voor kindermishandeling zijn gedragingen, omstandigheden, kenmerken  die kindermishandeling voorspellen of die de kans dat kindermishandeling voorkomt binnen een bepaalde groep mensen  vergroten. Risicofactoren kunnen een signaal zijn voor kindermishandeling.

De Raad voor de Kinderbescherming ziet in onderzoeken naar kindermishandeling vaak een combinatie van risicofactoren een rol spelen:

  • Problemen of de persoonlijkheid van de ouders. Ouders die hun kind verwaarlozen of mishandelen hebben vaak psychische of psychiatrische problemen.
  • Ouders die zelf als kind mishandeld zijn of in hun jeugd andere negatieve ervaringen in het gezin hebben meegemaakt, hebben een groter risico om hun eigen kind te mishandelen.
  • Ook  gebrekkige opvoedingsvaardigheden, stress in de opvoeding of de omstandigheden, zoals armoede,  waaronder ouders hun kinderen opvoeden kunnen van invloed zijn.

Beschermende factoren als tegenwicht van kindermishandeling

Soms blijken ouders hun kind soms niet te mishandelen of te verwaarlozen ondanks de aanwezigheid van veel risicofactoren. Een aantal beschermende factoren zorgen ervoor dat er toch geen kindermishandeling plaatsvindt. Ze geven ouders en kinderen veerkracht ondanks negatieve omstandigheden.

Beschermende factoren kunnen tegenwicht bieden aan risico’s waaraan kinderen en jongeren worden blootgesteld. Beschermende factoren zijn belangrijk voor:

  • het schatten van de grootte van een risico op kindermishandeling
  • de gevolgen van kindermishandeling op jongeren
  • het succes van (preventieve) interventies bij kindermishandeling

Zo helpt het als ouders kennis hebben over opvoeding en ontwikkeling van kinderen en jongeren, zich bewust zijn van de eigen jeugdervaringen en welke invloed deze hebben op hun keuzes in de opvoeding, steun hebben aan elkaar of bereid zijn hulp te accepteren.

Niet alle kinderen ondervinden (ernstige) gevolgen door kindermishandeling. Dit heeft te maken met beschermende factoren bij het kind, zoals zelfwaardering, zelfvertrouwen, intelligentie, goede sociale vaardigheden en het besef dat het kind zelf ook kan bijdragen aan het voorkomen en oplossen van problemen.

Beschermende factoren in de omgeving, die kunnen beschermen tegen de gevolgen van kindermishandeling;

  • positieve onderlinge relaties in het gezin;
  • positieve relaties met leeftijdsgenoten;
  • binding met de gemeenschap, school, kerk en sport.