Als Raad voor de Kinderbescherming gaan wij – als dat veilig kan - uit van het recht van het kind op contact met beide ouders, zoals vastgelegd in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. In veel scheidingen maken ouders hier gelukkig samen goede afspraken over. Soms lukt dat niet en wordt de rechter gevraagd een beslissing te nemen. In complexe zaken vraagt de rechter ons om advies, bijvoorbeeld over een omgangsregeling of gezag.
Ons uitgangspunt is dat contact met beide ouders in het algemeen in het belang van het kind is. Daarbij staat de veiligheid van het kind (en de ouder) wel voorop. De afgelopen jaren is er bij complexe scheidingen steeds meer aandacht voor situaties waarin sprake is van langdurig machtsmisbruik door één (ex-)partner.
Veiligheid
Dat kan zich uiten in intieme terreur of dwingende controle, een vorm van huiselijk geweld waarbij het vaak de vader is die de moeder (en soms de kinderen) structureel controleert of intimideert. We zien ook situaties waarin een ouder - vaak de moeder - het kind ten onrechte structureel bij de andere ouder weghoudt, met als gevolg contactverlies. Beide patronen zijn schadelijk voor kinderen. In uitzonderlijke gevallen kan het dan nodig zijn om omgang of gezag te beperken of te ontzeggen.
Lange tijd lag in het familierecht de nadruk vooral op complexe scheidingen als een samenwerkings- of communicatieprobleem tussen gelijkwaardige partijen. De blik was vooral gericht op de toekomst: hoe maken we goede afspraken over de kinderen. Met de kennis van nu is die blik te beperkt. We zijn alerter op machtsmisbruik, geweldspatronen en vragen rondom (on)veiligheid. Daarbij komt deze problematiek niet alleen bij scheidingen voor, maar ook in andere onderzoeken die we als Raad voor de Kinderbescherming doen.
Verbeteraanpak
Dat is in de praktijk ingewikkeld. Voor professionals is het vaak moeilijk om vast te stellen wat er precies speelt. Kennis en expertise is in ontwikkeling. Als RvdK werken we, ook samen met partners, intensief aan bewustwording, methodieken en deskundigheidsbevordering om (veiligheids)risico’s in complexe scheidingssituaties beter te herkennen.
Denk aan training van onze medewerkers en het gebruik van screeningsinstrumenten. Ook schakelen we vaker experts in om specifieke informatie aan te leveren die bijdraagt aan een sluitend advies. Daarnaast zijn we in gesprek met de Rechtspraak om in een eerder stadium in gezag- en omgangszaken meer informatie te verzamelen over mogelijke veiligheidsrisico’s.
We zijn ook nauw betrokken bij bredere ontwikkelingen rond het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals het plan van aanpak Stop Femicide, de verbetering van de werkwijze rond het tijdelijk huisverbod en de aanscherping van het protocol omgang na partnerdoding.
Samenwerking
In verschillende regio’s zijn er bijeenkomsten met partners zoals rechtbank, advocatuur, jeugdbeschermingsorganisaties, politie, Veilig Thuis en Slachtofferhulp om kennis en ervaringen rond dit thema uit te wisselen en de samenwerking te versterken.
We investeren volop in ontwikkeling en verbetering rond dit complexe vraagstuk. We willen het elke dag beter doen, met het belang en de veiligheid van het kind voorop.
We horen de kritische geluiden uit samenleving en (sociale) media, en we voelen zelf de urgentie om te verbeteren. Voor veel mensen gaat dat niet snel genoeg; dat begrijpen we. Tegelijk is dit een complex vraagstuk dat zorgvuldigheid vraagt: patronen zijn vaak verborgen en elke situatie is anders. We werken daarom gericht en stap voor stap aan betere signalering, besluitvorming en bescherming.