Voorkomen van recidive

Van winkeldiefstal, bedreigingen tot een beroving: elk jaar gaan duizenden jongeren de fout in. Voor de jongeren in de leeftijd van 12 tot 18 jaar die verdacht worden van een misdrijf, geldt het jeugdstrafrecht. Met aangepaste straffen, die passen bij hun leeftijd en ontwikkeling. Maar liever voorkomen we dat jongeren over de schreef gaan. En als dat wel gebeurt? Dan zetten wij, als Raad voor de Kinderbescherming (RvdK), alles op alles om ervoor te zorgen dat zij niet opnieuw de fout ingaan. Kortom, wij maken ons sterk voor het voorkomen van recidive.

Jeugdcriminaliteit: de cijfers en trends

Al jaren neemt de jeugdcriminaliteit af. In 2023 waren 16.870 minderjarigen door de politie geregistreerd als verdachte van een misdrijf. Dat zijn 13,9 jongeren per 1.000 12- tot 18-jarigen. Wanneer we kijken naar het aantal jongvolwassenen (18-23 jaar) waren er 23.360 geregistreerde verdachten. Dat is 17,8 per 1.000 18- tot 23-jarigen. Dit blijkt uit cijfers van het Nederlandse Jeugdinstituut (NJi).

Hoewel de jeugdcriminaliteit afneemt, is er wel sprake van verharding. De delicten worden steeds ernstiger. Zo zijn liquidaties door 16-jarigen geen uitzondering meer.

Waarom maakt de RvdK zich sterk voor het voorkomen van recidive door minderjarigen?

Of het nu gaat om een winkeldiefstal of een beroving: met de juiste interventie is er een relatief grote kans dat een jongere alsnog op het rechte pad terecht komt. Want we willen voorkomen dat jongeren in de criminaliteit terechtkomen. Bij volwassenen die in de criminaliteit zitten, is dit namelijk een veel grotere en moeilijkere opgave. Daarom is het belangrijk om juist bij minderjarigen in te zetten op het voorkomen van recidive. Dat is ook de reden dat we kiezen voor interventies die jongeren helpen hun leven op een positieve manier weer op te bouwen. We hebben respect voor de wens van slachtoffers op genoegdoening, maar we richten ons minder op vergelding vanuit ons streven om recidive te voorkomen. Dat is in het belang van de jongere, maar ook in dat van de samenleving.  

Tegen het berechten van jongeren volgens het volwassenrecht

De behoefte om hard te straffen bij een ernstig misdrijf is te begrijpen. Het gaat in die gevallen om jongeren die terechtstaan voor zeer ernstige misdrijven, zoals mensenhandel en (meervoudige) moord. Maar op de langere termijn kan dit negatief uitpakken. Doordat het volwassenrecht minder gericht is op resocialisatie, neemt de kans op recidive juist toe. Dat is schadelijk voor de minderjarige verdachte, maar ook voor de samenleving.

Het strafrecht voor volwassenen is vooral gericht op vergelding. Terwijl vooral resocialisatie en herstel nodig zijn om te voorkomen dat een jongere na vrijlating opnieuw een strafbaar feit begaat. Binnen het volwassenrecht is daar  te weinig ruimte voor. Daarom pleit de RvdK pleit er dan ook voor om een streep te zetten door het wetsartikel dat het mogelijk maakt dat 16- en 17-jarigen volgens het volwassenrecht berecht kunnen worden.

In het nieuws: het berechten van jongeren

‘Berecht een kind niet als volwassene’ – NRC

Kan je nog zwaar straffen als een minderjarige een moord pleegt? - Een Vandaag

Worden Mallocra hoofdverdachten veroordeeld als volwassenen? – NH Nieuws

Adolescentenstrafrecht te weinig benut - NJi

Wat staat een tiener te wachten die wordt opgepakt voor moord of doodslag? - RTL

Helpt een detentiestraf tegen recidive?

  • Uit cijfers blijkt dat een derde van de jongere daders en meer dan de helft van de jongeren die vrijkomt die vrijkomt uit een justitiële jeugdinrichting (JJ) binnen twee jaar opnieuw de fout ingaat en daarvoor weer wordt veroordeeld. Een derde van de jonge delinquenten pleegt binnen twee jaar opnieuw een delict, blijkt uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC, 2017).
  • Hoe groot is het risico dat jongeren opnieuw de fout in gaan? De kans neemt toe als een jongere niet naar school gaat of werkt. Uit onderzoek van het WODC blijkt dat onder andere de achtergrond, het gezin, inkomen, opleiding en de buurt van invloed is. Heeft iemand al eerder de wet overtreden? Woont iemand in een buurt met veel criminaliteit? Dan wordt het risico alleen maar groter.

Helpt een taakstraf?

Uit onderzoek door de Erasmus School of Law blijkt dat jongeren na een taakstraf minder snel terugvallen in crimineel gedrag dan wanneer een gevangenisstraf wordt opgelegd. Dit geldt zelfs voor jongeren met een relatief hoog risico op het terugvallen in crimineel gedrag. Een leerstraf laat jongeren beter nadenken over hun gedrag. Een werkstraf zorgt ervoor dat jongeren sociale vaardigheden eigen maken. Van het op tijd komen tot het omgaan met autoriteit.

Lees meer over het onderzoek naar recidive.

Lees meer over het onderzoek naar de effectiviteit van een taakstraf.

  • In gesprek met

Hoe we recidive door minderjarigen willen voorkomen

Als RvdK zetten wij ons in om ervoor te zorgen dat jongeren na een delict niet opnieuw de fout ingaan. Dat betekent dat we altijd met een pedagogische blik naar jongeren kijken binnen het strafrecht, om recidive door minderjarige te voorkomen. Dat doen we op verschillende manieren. Door advisering, casusregie en het coördineren van taakstraffen.